مرگ کشاورزان خرده پا و رویای تولید محصول سالم












پارسیان (شاپرزفا)











امروزه موضوع جهانی شدن و تجارت جهانی از اهمیت بسیاری در جهان برخوردار است و شاید می توان اظهار داشت تمام کشورهای جهان به نحوی با پدیده ی جهانی شدن در ارتباط هستند و از مزایای و معایب آن بهره می برند، با توجه به پیشرفت علوم و تکنولوژی و از بین رفتن مرزهای ارتباطی کشورها به نحوی درگیر تعاملاتی خواسته و ناخواسته شده اند و گویا نمی توان از جهانی شدن فاصله گرفت، کشور ما نیز خواهان پیوسن به تجارت جهانی ست، با توجه به آن که شما دارای تجربه ی پیوستن به سازمان تجارت جهانی(WTO) را دارید و از فعالان بخش کشاورزی نیز هستید، وضعیت کشورها را پس از عضویت چگونه مشاهده کردید؟
● تجارت جهانی World Trade Organization
▪ دکتراُنوراتی:
شاید بتوان آغاز جهانی شدن را پیش از پیدایی سازمان تجارت جهانی، یعنی اوایل دهه ی۸۰ میلادی و با اجرای ---------- های بانک جهانی و صندوق بین المللی پول دانست، این مجموعه ی سیاستی که از آن به عنوان (structural adjustment programmes) یا برنامه های تنظیم ساختاری یاد می شود برای کشورهای جهان سوم و در حال توسعه تدوین و هم چنین تحمیل شد، سازمان تجارت جهانی نیز در همین راستا به منظور پیشبرد اهداف و ---------- های در پیش گفته شده تاسیس شد.
▪ لوبیس:
سازمان تجارت جهانی پس از گذراندن دوره ی مذاکراتی ۲۰ساله که بیشتر آنها در کشورهای اروپایی انجام گرفت در سال ۱۹۹۴ تاسیس و در سال ۱۹۹۵ به صورت رسمی شروع به کار کرد، درحال حاضر، جهانی شدن لیبرالی که بر پایه ی گسترش بازار بدون حد و مرز، و بدون قانون و مقررات در جهان مطرح است. بر اساس نظریه ی اقتصاددان معروف آدام اسمیت (Adam Smith) بازار آزاد می تواند نظام اقتصادی را تنظیم کرده و تعادل میان تقاضا و عرضه یا همان دست نامرئی بازار نقشی مهم را دراین باره ایفا می کند؛ نظریه ی دوم (John Maynard Keynes) آن است که رشد اقتصادی منجر به بهبود وضعیت مردم می شود و محقق شدن این موضوع نیازمند افزایش تولید، کار و دستمزد کارگران است؛ بر اساس این نظریه اگر ما لیوانی داشته باشیم و مرتب در آن آب بریزیم پس از مدتی این لیوان پر شده و آب اضافی از آن سریز و به محیط خارج از لیوان خواهد ریخت؛ رشد اقتصادی نیز باید از این مثال تبعیت کند، وجود آدم های خیلی پولدار در جامعه منجر به این می شود که دیگران نیز از ثروت آنها بهره ببرند چراکه این آدم ها پس از برطرف شدن نیازهای شان با خرید کالا، خدمات یا مسافرت کردن منجر به تولید کار و بهبود وضعیت مالی افراد جامعه می شوند؛ اما باید به این موضوع نیز توجه کرد که لیوان شی غیرزنده و حجم آن مشخص است، اما انسان ها گرفتار طمع بوده و همانند لیوانی هستند که افزایش حجم پیدا کرده و هیچ وقت سرریز نمی شوند.
همان طور که دکتر انوراتی نیز اشاره داشتند در اوایل دهه ی ۸۰ میلادی تغییراتی مهم درسیاست های کشورهای توسعه یافته به وجود آمد که عامل این تغییرات رئیس جمهور آمریکا آقای ریگان و هم چنین نخست وزیر انگلستان خانم تاچر بودند؛ گفتنی ست ---------- های اقتصادی این دو رهبر را ,Reganomics و Thatcherism می نامیدند این ---------- ها توانست اقتصاد دنیا را متحول سازد؛ هم چنین اقتصاددان معروف دیگری به نام میلتون فریدمن (Milton Friedman) بر این باور بود که کارآئی در رشد اقتصادی بسیار مهم است به عبارت دیگر باید با هزینه ی کم میزان تولید را افزایش داد.
در دوران جهانی شدن شعارهایی با محتوی کم رنگ تر شدن نقش دولت ها و خصوصی سازی وجود داشت؛ بنابراین برای بهره گیری از خدمات همانند آموزش و پرورش، آموزش عالی، بهداشت و حتی تهیه ی آب باید افراد جامعه توانایی مالی داشته باشند، زیرا قرار بر آن شد که دولت ها نقش کمتری داشته باشند و بخش های درپیش گفته شده به بخش خصوصی واگذار شود.
▪ دکتر انوراتی:
در گذشته کالاهای حیاتی همانند آب به عنوان حق مسلم انسان ها بیان می شد اما پس از مطرح و اجرا شدن اصول سازمان تجارت جهانی آب به عنوان کالایی قابل خرید و فروش محسوب می شود که درصورت داشتن پول حق استفاده از آن را برای مردم کشورها بوجود می آید.
● اهداف و ---------- های سازمان تجارت جهانی
▪ خبرنگار:
می توانید در ارتباط با اهداف و ---------- های سازمان تجارت جهانی برای خوانندگان بیشتر توضیح دهید؟
▪ دکتر اُنوراتی:
آنها بیان می کردند که تجارت و خرید و فروش در جهان باید به صورت کاملاً آزاد و بدون قید و شرط باشد و آن را لیبرال شدن یا آزاد شدن اقتصاد نامیدند؛ به عبارت دیگر بازار می تواند تمام نیازهای یک جامعه را تنظیم کند در صورتی که تجارت آزاد و بدون محدودیت باشد.
هم چنین آنها تنها الگوی جامعه را سرمایه داری می دانند و بر این باورند که نقش دولت ها باید خیلی کم رنگ شود، شرکت ها و بخش خصوصی کاملاً آزاد و بدون دخالت دولت عمل کنند.
برنامه ی پیشنهادی که آنها برای طرح تجارت جهانی ارائه دادند دارای ۳ اصل مهم بود:
۱) کم رنگ تر شدن نقش دولت ها با کم کردن بودجه (به ویژه در کشورهای جهان سوم)، آنها پیشنهاد دادند که دولت ها نباید به بخش هایی همانند کشاورزی، بهداشت و آموزش یارانه دهند.
۲) آزاد شدن بازار کار، به نحوی که کارگرها کمتر اتحادیه داشته باشند، از بین بردن قانون و مقررات کارگری و در نتیجه ضعیف کردن آنها، به بهانه ی ایجاد بازاری آزاد برای کارگران.
۳) هر کشوری تنها محصولی را تولید کند، که ارزان ترین در دنیاست، برای نمونه ایران با کمترین قیمت نفت را تولید و صادر کند و با پول حاصل از فروش نفت دیگر احتیاجات خود را وارد کند، به بیان دیگر کشورها به صورت تخصصی عمل کنند خودکفایی را کنار گذاشته و محصولات خود را در بازارهای جهانی خرید و فروش کنند که همین امر موجب تنظیم شدن بازار در جهان می شود.
بانک جهانی و صندوق بین المللی پول اعلام کردند، در صورتی که دولت ها، ---------- ها و اصول در پیش گفته شده را اجرا کنند به آنها وام دهند؛ هم چنین اعلام کردند دولت ها در صورتی که اصول مورد نظر ما را اجرا کنند صادرات محصولات شان چند برابر شده و می توانند بدهی خود را به بانک جهانی پرداخت کنند.
بنابراین اولین شرط و دستاورد جهانی شدن در دنیا مقروض کردن کشورهای در حال توسعه است؛ پس از گذشت ۳۰سال این نتیجه حاصل شد که نظریه ی ارائه شده توسط کشورهای موافق اجرای تجارت جهانی اشتباه بوده و کشورهای وام گیرنده نتوانستند وام های خود را پرداخت کنند.
▪ لوبیس:
این سازمان در بخش های گوناگون همانند کشاورزی دارای تفاهم نامه های خاص هستند؛ گفتنی ست این تفاهم نامه ها سه بخش اساسی دارند:
۱) دسترسی به بازار
۲) کمک های داخلی یا یارانه ها
۳) یارانه برای صادرات.
در واقع هدف اساسی آنها حذف دولت و ترویج تجارت بی قید و شرط جهانی است؛ هم چنین این سازمان از یارانه و تعرفه به عنوان عوامل محدود کننده و مانعی بر سر راه رقابت درست یاد می کند چراکه پایه گذاران آن بر این باورند که بازار باید تعیین کند چه تولید کننده ای می تواند ارزان ترین محصول را عرضه کند و دولت ها حق دخالت ندارند.
با گسترش تفکر جهانی شدن تجارت، مشکلات و اختلاف نظرهایی میان کشورهای عضو این سازمان بوجود آمد، که پیامد آن تاسیس سازمان یا کمیته ی حل اختلاف در بدنه ی سازمان تجارت جهانی است(Dispute Settlement Body (DSB) که در واقع هدف اصلی آن رسیدگی به مشکلات حاصل از اجرای تجارت جهانی و در صورت نیاز جریمه ی اعضای خطاکار است.
● عدم پرداخت وام توسط کشاورزان کشورهای عضوWTO
▪ خبرنگار:
به نظر شما چه موضوعاتی منجر به آن شد که کشورها نتوانند قرض خود را پرداخت کند؟
▪ دکتر اُنوراتی:
آنها به دو دلیل نتوانستند بدهی های خود را توسط پول حاصل از صادرات پرداخت کنند:
۱) قیمت تولیدات به ویژه تولیدات کشاورزی در بازارهای جهانی روندی نزولی داشته و این اُفت قیمت ها تا سال گذشته که جهان با وضعیت بحران غذایی مواجه شد ادامه داشت، در حال حاضر قیمت محصولات کشاورزی تا حدودی افزایش پیدا کرده است که این رشد قیمت قابل توجه نبوده و قادر به جبران خسارات نمی باشد.
۲) هزینه های تولید محصولات کشاورزی و هم چنین صادرات آن ها افزایش پیدا کرده است، چراکه کشورهای توسعه نیافته برای صادرات کالاهای خود مجبور هستند از فناوری ها و تکنولوژی های کشورهای توسعه یافته استفاده کنند؛ با توجه به آن که قیمت فروش محصولات در حال کاهش است فناوری ها و خدمات کشورهای غربی رشد صعودی دارند، بنابراین هزینه های بالا موجب کاهش قیمت کالای تمام شده برای تولیدکنندگان می شود.
برای نمونه کشور کنیا که به عنوان یکی از قوی ترین تولیدکنندگان گل در قاره ی آفریقا مطرح است، از سال ۱۹۹۹ میلادی صادرات خود را دو برابر کرده است، این درحالی ست که هم زمان با افزایش صادرات گل، واردات موادغذایی، بذر و نهاده های کشاورزی در این کشور ۴ برابر شده است، آنها در حال حاضر متخصص تولید گل هستند، اما برای تامین مواد غذایی خود به کشورهای غربی وابسته شدند.
● کشاورزان خرده پا قربانی اصلی سیاستهای سازمان تجارت جهانی هستند
▪ خبرنگار:
آیا ---------- هایی که از سوی سازمان تجارت جهانی اعلام شده است در کشورهای توسعه یافته ی عضو سازمان نیز اجرا می شود؟ و آیا تاثیرات اجرای این ---------- ها در کشورهای جهان اول و سوم یکسان بوده است؟ در صحبت های خود یکی از دلایل عدم پرداخت وام توسط کشاورزان را، کاهش قیمت تولیدات کشاورزی معرفی کردید؛ به باور شما دلیل این کاهش قیمت می تواند مربوط به حمایت دولت های توسعه یافته همانند کشورهای اروپایی و آمریکایی از کشاورزان خود و اختصاص یارانه به آنها باشد، در حالیکه دولتمردان دیگر کشورها(کشورهای جهان سوم) را به عدم حمایت از کشاورزان تشویق می کنند؟
▪ دکتراُنوراتی:
این ---------- ها برای تمام کشورهایی است که عضو سازمان تجارت جهانی هستند یکسان است، بر اساس قوانین سازمان تجارت جهانی باید نقش دولت ها کمرنگ شود و آن چه از نظر آنها مهم است صادرات و واردات آزاد در کشورهای دنیاست؛ در واقع ایدئولوژی تجارت جهانی مبنی بر خرید و فروش تمام کالاها و برطرف کردن نیاز انسان ها و جوامع است.
بدون درنظر گرفتن اختلاف هایی که میان کشورهای توسعه یافته و توسعه نیافته وجود دارد، کشاورزی در تمام جهان دارای ۲ الگو و نظام است:
۱) نظام صنعتی در مقیاس کلان، با تعداد نیروی کارگری پایین و اجرای کشاورزی مکانیزه که هدف آنها تولید غذای زیاد با سطح کیفیت و سلامت پایین است.
۲) نظام کشاورزی طبیعی یا خرده پا در مقیاس کوچک با نیروی کارگری بیشتر که هدف آنها تولید غذای کمتر به منظور رفع نیاز بازار داخلی اما با سطح سلامت و کیفیت بالاتر است.
لازم به توضیح است کشاورزان هر نظام باهم متحد و نسبت به نظام دیگر معترض هستند، بنابراین کشاورزان نظام کشاورزی خرده پا را باید در مقیاس جهانی در نظر گرفت و قوانین سازمان تجارت جهانی علیه این کشاورزان است، برای نمونه اختلاف چندانی میان کشاورز خرده پای کشور ایتالیا با کشاورز خرده پای کشور هندوستان که هر دو عضو سازمان تجارت جهانی هستند وجود ندارد.
تاثیر ---------- های سازمان تجارت جهانی در کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته یکسان بوده است، برای نمونه حق و حقوق کارگری حدود سی سال است که روند نزولی در کشورهای عضو داشته و حقوقی که برای بدست آوردن آن تمام کشورهای دنیا تلاش کردند دارد نابود می شود و این انتظار می رود که در آینده شاهد کاهش هرچه بیشتر این حقوق و تاثیر آن بر ساعات کار کارگران، از بین رفتن حق بیمه و بازنشستگی شویم که خود می تواند خاطرات دوران ارباب رعیتی و شاید هم برده داری را برای ما زنده کند.
درحال حاضر این مشکل گریبان گیر کارگران اروپایی نیز شده است، بنابراین تمام کشورها از عواقب پیوستن به تجارت جهانی بی نصیب نمانده اند تنها ممکن است رویکرد متفاوتی در کشورهای گوناگون داشته باشد.
پارسیان (شاپرزفا)








خبرگزاری ایسنا ( [فقط کاربران انجمن قادر به دیدن لینک هستند . برای ثبت نام کلیک کنید..] )