گاز معده
همه افراد گاهی از مشکل گاز معده ناله می کنند. وقتی صحبت از مشکل گاز معده است معمولا یکی از حالات زیر پیش می آید:
-آروغ زدن هوا به طور متناوب از دهان
-ورم کردن شکم پس از غذا خوردن
-خارج شدن مداوم گاز از مقعد
هر چند ممکن است گاز معده شما را ناراحت کرده یا باعث ناخشنودی شما شود ولی به ندرت نشان دهنده یک بیماری جدی می باشد. گاز معده معمولا نتیجه مستقیم برخی از عادات رژیم غذایی شماست. گاز معده معمولا به دو شیوه تولید می شود: در نتیجه بلعیدن هوا و یا تولید شدن در روده. خم شدن پس از صرف غذا، بی تحرکی و استرس ممکن است سبب تشدید این مساله شود. چنانه پزشک مشکوک شود که این گاز در نتیجه ابتلا به یک بیماری خاص است آزمایشهای تشخیصی را تجویز می کند.
آروغ
اکثر افراد بویژه پس از خوردن غذا آروغ می زنند، ولی برخی بسیار آروغ می زنند و این قضیه سبب ناراحتی و رنجش آنها می شود. آروغ زدن پیامد وجود هوای زیاد در معده است. هوای فوق از طریق خوردن غذا یا مایعات بلعیده و وارد معده می شود. معده با اعمال فشار این هوای انباشته شده را از طریق مری و بصورت آروغ دفع می کند.
هرچه شما لقمه های بیشتری بردارید هوای بیشتری همراه آن وارد معده شده و در نتیجه تعداد آروغ زدن بیشتر خواهد شد. برخی افراد اصولا به بلعنده و گاز بیشتری در معده شان انباشته می گردد، همچنین برای هضم غذای آنها را به ترشح بزاق بیشتری نیز احتیاج است، یا ممکن است خیلی ساده عادت عصبی داشته باشند که عنل بلعیدن غذا را زیاد تکرار کنند.
اغلب لازم است آروغ زدن زیاد را با تجویز دارو مداوا کنید. با اینحال در اکثر مواقع بیماران می توانند با پیروی از رژیم غذایی سالم و سبک زندگی صحیح به رفع عوامل آروغ زدن کمک کرده و تعداد آن را بکاهند.
نکاتی برای کاستن از آروغ زدن ها
-افرادی که هوای زیادی می بلعند باید دقت کنند تا لقمه های کمتری بردارند.
-از مصرف پیپ، سیگار و تنباکو بپرهیزید، آدامس و شکلات سفت نجوید. دندان مصنوعی خودتان را خوب و صحیح کار بگذارید تا بزاق و هوای کمتری انباشته شود.
-از خوردن غذاهایی که در خود هوا دارند، مثل نوشیدنی هایی که کربنی یا خامه بپرهیزید. مایعات را با نب بنوشید و از نوشیدن مایعات در بطری های با دهانه تنگ اجتناب کنید. داروهای جوشان مانند بی کربنات سودا نیز سبب تولید هوا در معده تان می شوند.
-آهسته غذا بخورید. قورت دادن غذا و نوشیدنی مقدار زیادی هوا را وارد معده تان می کند.
-عمدا هوا را نبلعید تا باعث آروغ زدن نگردد.
ورم شکم یا نفخ
به دلایل نامعلومی نفخ احساس ورم شکم اغلب در در بانوان رخ می دهد. در بسیاری از افراد این فقط یک حس خفگی محسوب می شود ولی برای برخی دیگر کاملا احساس دردناکی خواد بود. نفخ یا ورم شکم نوع دیگری وجود دارد که بواسطه تجمع گاز زیاد ایجاد نمی شود. نفخ یا ورم شکم که معمولا پیامد بی تحرکی دستگاه گوارش است بدین معنی که تعامل بین معده و روده جهت انتقال غذا به روده به طور مناسب انجام می شود. البته خوردن غذاهای چرب نیز موجب تاخیر در تخلیه معده و در نتیجه ایجاد نفخ می شود.
نفخ اغلب جزیی از عارضه شکم تحریک پذیر می باشد، شرایطی که تحرک دستگاه هاضمه دچار اختلال بوده و شکم دچار اسپاسم یا حساسیت دردناک می شود. گاهی نفخ بواسطه یک بیماری یا ناهنجاری و اختلال در شکم با قیمت بالایی دستگاه گوارش ایجاد می شود، از اینرو پزشکان ممکن است آزمایشهای مختلف مانند عکس برداری اشعه x و اندوسکوپی را تجویز کنند. اندوسکوپی به معاینه تصویری مری و شکم توسط یک لوله نازک و انعطاف پذیر که نور نیز می دهد می گویند.
وقتی نفخ شکم زیاد رخ دهد پزشکان ممکن است داروهایی برای تقویت فعالیتهای شکم . بخش بالایی روده تجویز کنند. به هر حال نفخ اعلب عارضه حاصی محسوب نمی شود و ممکن است بواسطه خوردن برخی غذاهای خاص و حتی غذا خوردن سریع پیش آید. بنابراین تغییر عادات غذایی اغلب تمام چیزی است که برای کنترل و غلبه بر ورم شکم لازم است.
خروج گاز مقعد
خروج گاز از مقعد اغلب بواسطه وجود یک باکتری در روده بزرگ یا در قسمت مقعد است. صدها نوع مختلف از باکتری ها معمولا در مقعد وجود دارد که اکثر آنها بی ضرر هستند و حتی بسیار برای هضم غذا مفید می باشند ولی باکتری برای حیات خود به کربوهیدارت ها و شکرها موادغذایی وابسته است. در فرایند تجزیه این مواد غذایی، باکتری گازهایی مانند هیدروژن، دی اکسید کربن و متان آزاد می کند . تحت شرایط معمولی بسیاری از این گازها دوباره جذب شده و موجب خروج فراوان گاز از مقعد می شود.
کربوهیدراتها و شکرها معمولا در شکم و روده کوچک هضم می شوند. برخی افراد دچار اختلالاتی هستند که فرایند گوارش عادی را دچار اشکال می کند. برای مثال لاکتوز شکری است که در شیر یافت می شود و برای هضم نیاز یه آنزیم لاکتوز است و شخصی که دچار نقص آنزیم لاکتوز است ممکن است نتواند لاکتوز را خوب هضم نماید. این نقص های گوارشی موجب می شوند که شکر و کربوهیدرات ها هضم نشده وارد مقعد شوند، جاییکه باکتری های تولید کننده گاز در آن فراوان یافت می شوند و بدان هجوم می برند. برخی غذاها مانند سبزی خوردن، کلم یا اقلام خاصی از سبوس در خود کربوهیدرات هایی دارند که بدن قادر به هضم آنها نیست ولی باکتری های موجود در مقعد می توانند از آنها بعنوان غذا استفاده کنند و در حالیکه این غذاها توسط باکتری ها تجزیه و هضم می شوند گاز در مقعد تولید می شود.
هر شخص عکس العمل خاص خودش را نسبت به غذاها دارد. برای مثال، دو نفر ممکن است از مقدار یکسانی کربوهیدرات بخورند و یکی از آنها دچار گاز مقعد زیاد شود در حالیکه در شخص دیگر تولید این گازها اندک باشد. در افرادی که دچار گاز مقعد فراوان هستند رژیم غذایی خاص توصیه می شود تا غذاهایی که موجب تولید گاز می شوند شناسایی و حذف شوند. نوشابه های گاز دار، شیر، پنیر، حبوبات، سبزیجات و میوه هایی مانند سیب و گلابی از عوامل تولید گاز در مقعد هستند.
رژیم حذف گاز معده
قبل از شروع رژیم با پزشک خود در مورد داروهایی که مصرف آنها موجب تولید گاز در مقعد می شود مشورت کنید. پزشک همچنین می تواند در مورد مصرف کافی مواد مغذی به شما راهنمایی دهد. این رژیم غذایی را می توان به یکی از حالات زیر انجام داد:
1-یک مقوله از غذاهایی که تولید گاز می کنند را حداقل یک هفته کنار بگذارید. اگر میزان گاز کاهش نیافت به مصرف آن غذاها ادامه دهید و خانواده غذایی دیگری را حذف کنید. این روش را ادامه دهید تا گاز مقعد به حد زیادی کاهش یابد.
2-همه خانواده های غذایی که تولید گاز می کنند را سه تا چهار روز از رژیم غذایی خود حذف کنید. سپس به نوبت یکی از آنها را به وعده غذایی اضافه کنید و سه تا چهار روز آنرا مصرف کنید. اگر آن خانواده غذایی مشکلی ایجاد نکرد می توانید آن را در رژیم غذایی لحاظ کنید وگرنه آن را حذف کرده و به سراغ خانواده غذایی دیگر بروید.
گاهی لازم نیست کل خانواده غذایی را حذف کنید و مصرف کمی از آن شاید قابل تحمل باشد. برای مثال اکثر مردم شکایت دارند که افزودن فیبر غذایی موجب تولید گاز می شود، ولی اگر فیبر را به میزان کم و در طول چند هفته تدریجی اضافه کنیدمشکل کمتری خواهید داشت. این روش نیاز به وقت و پیگیری دارد ولی در بر طرف نمودن این مشکل بسیار موثر است. به هر حال بخاطر داشته باشید جدا از حس ناخوشایندی که دارید، گاز مقعد برای بدن مضر نمی باشد.
غذاهایی که موجب تشدید تولید گاز مقعد می شوند:
·حبوبات: ه ویژه نخود و لوبیای خشک شده و پخته شده و سویا و باقلا
·محصولات لبنی: شیر، بستنی و پنیر
·سبزیجات: کلم، ترب و تربچه، پیاز، گل کلم، خیار و مارچوبه
·سبزیجات ریشه ای: سیب زمینی، کلم و شلغم
·میوه جات: سیب، موز، کشمش، زردآلو و آلو
·نان و غلات: غلات، نان، شیرینی جات و همه غذاهایی که از گندم هستند.
·غذاهای چرب: غذاهای سرخ شده در تابه یا غذاهای زیاد سرخ شده، گوشت های پر چربی، سس های پر خامه و چربی، آبگوشت، شیرینی جات و هر غذایی که چربی زیاد دارد.
·مایعات: نوشیدنی های کربن دار، قرص ها و داروهای جوشان